Rubens, van Dyck, Jordanes... Wielcy i mali mistrzowie

    W malarstwie flamandzkim tendencje epoki baroku znalazły swe najpełniejsze odbicie. Malarstwo to cechowała swobodna, często dynamiczna kompozycja i bogata paleta barw, ogromna różnorodność tematyki, realizm, zmysłowość i afirmacja życia. W XVII wieku doszło tu do spojenia tendencji italianizujących, obecnych od dawna w sztuce niderlandzkiej, z nurtami rodzimymi. Kulminację tego procesu stanowi twórczość genialnego Petera Paula Rubensa (1577–1640), największego malarza flamandzkiego i jednego z najwybitniejszych przedstawicieli europejskiego baroku. Zespolił on zdobycze włoskie z tradycją flamandzką i przetworzył w spójny styl, pełen malowniczości, rozmachu i dynamiki. Sztuka ta zyskała ogromny aplauz jako oficjalny środek oddziaływania, zarówno absolutystycznej władzy regentów habsburskich jak i Kościoła katolickiego rozwijającego program potrydenckiej odnowy. Rubens uprawiał wszystkie niemal gatunki malarstwa, a wpływ jego był decydujący na całokształt barokowej sztuki flamandzkiej. Wyraźnie jest on widoczny w dziełach eksponowanych na wystawie.


       Jednak nie tylko Rubens jest bohaterem tej wystawy. Prezentowani są na niej również inni, nie mniej słynni wielcy mistrzowie malarstwa europejskiego: np. Anton van Dyck, Jacob Jordaens, David Teniers, Frans Snyders, Jan Fyt, Jan de Heem. Przedstawiamy na niej okazałe „historie” religijne i mitologiczne oraz alegorie – razem tworzące malarstwo tzw. „wielkich tematów”. Ukazujemy splendor reprezentacyjnych portretów i psychologiczną głębię portretów rodzinnych i prywatnych, malowanych przez van Dycka i innych mistrzów. Widzowie mogą dostrzec, jak w twórczości Jordaensa i innych mistrzów wzniosłe tematy mitologiczne czy pastoralne uzyskują rodzajowe ujęcie, mające podbijać serca zwykłych, prostych ludzi z gminu. Kolejne działy wystawy ukażą wspaniałość zmysłowo oddanych bukietów kwiatów i owoców we flamandzkich martwych naturach Jana de Heema i innych mistrzów oraz iluzję w przedstawieniach polowań i martwych naturach z myśliwskimi trofeami (np. autorstwa Fransa Snydersa i Paula de Vosa). Wzniosłość a zarazem realizm okazałych pejzaży flamandzkich będzie tematem działu, w którym zobaczymy m.in. dzieła Rubensa, Wildensa i Teniersa. Następny dział ukazuje sceny rodzajowe, które z niebywałą żywiołowością i charakterystycznym komizmem ukazują barwne i malownicze życie gminu, chłopów, Cyganów (Adriaen Brouwer, Joos van Craesbeeck, Teniers i in.).